Hoeveel nachten je nodig hebt
Wat we hier bewust niet doen, is kiezen tussen wandelen en fietsen. Die afweging staat in Lofoten wandelen of fietsen. Dit is de laag eronder: de logistiek die bepaalt of die keuze ook uitkomt.
Onder de zes nachten op de eilanden loont de reis naar het noorden wat ons betreft niet. Reken op een halve dag reizen vanaf Amsterdam, minstens twee dagen speling voor regen en wind, en op het patroon dat we bij bijna iedere gast zien: de voorlaatste dag gaat niet meer op aan een top, maar aan het dorp waar je in het begin langs bent gereden. Acht nachten is de lengte waarvan we het zelden terugkrijgen als te kort.
Er is een tweede reden om niet te knijpen op nachten. Lofoten heeft weer dat binnen een uur omslaat, en de goede dagen zijn niet te plannen. Wie zes dagen heeft en vier toppen wil, gaat op een slechte dag toch lopen. Wie acht dagen heeft, wacht die dag uit. Dat verschil is in de praktijk groter dan de keuze tussen de ene en de andere top.
Combineer de eilandketen ook niet met Oslo en de westelijke fjorden in tien dagen. Op de kaart lijkt het te doen; in werkelijkheid bestaat zo'n reis voor meer dan de helft uit vervoer. Kies één van de twee, en bewaar de andere.
Hoe je er komt
De gebruikelijke route vanuit Nederland loopt via Oslo naar Bodø en van daaruit met een klein propellertoestel van de regionale maatschappij Widerøe naar Leknes of Svolvær. Dat is de snelste verbinding en meestal ook de duurste.
De tweede route gaat via Harstad/Narvik Evenes, met daarna een busrit de eilandketen in. Die rit kost een halve dag en is landschappelijk de mooiste aanloop die je kunt krijgen. Wie toch een huurauto wil, haalt hem hier op en rijdt de E10 westwaarts.
De derde route is de veerboot van Bodø naar Moskenes, aan het westelijke uiteinde van Lofoten. Die overtocht duurt enkele uren over open zee en is in de zomer druk; met een auto aan boord reserveer je ruim van tevoren. Het voordeel is dat je aan de kant begint waar de bekendste dorpen liggen en je dus niet eerst de hele keten doorrijdt.
Praktisch punt dat vaak misgaat: een binnenlandse Noorse vlucht met een klein toestel heeft een strikte bagagelimiet, en wielrenners en wandelaars met eigen uitrusting lopen daar tegenaan. Controleer dat voordat je de laatste vlucht boekt, niet erna.
Waar je je basis kiest
Lofoten is ruwweg in drie zones te verdelen, en de zone bepaalt je dagen meer dan het hotel.
Het westen, rond Reine en Hamnøy, heeft de bekendste beelden en de kortste aanrijtijden naar Reinebringen en Munken. Het is tegelijk het smalste en in juli het volste deel van de keten. Het midden, rond Leknes en Ballstad, is minder fotogeniek maar ligt centraal: vanaf hier is de gemiddelde rijtijd naar alle vertrekpunten het kortst. Het oosten, rond Svolvær en Henningsvær, heeft de meeste restaurants, de boottochten naar de Trollfjord en het beste alternatief voor een dag met slecht weer.
De verblijfsvorm die het verschil maakt is de rorbu, de omgebouwde vissershut aan de haven. Het niveau loopt sterk uiteen, van eenvoudig tot ruim en comfortabel, en de omschrijving in een folder zegt daar weinig over. Twee dingen om vooraf te vragen: of de hut een eigen douche heeft, en of hij werkelijk aan het water staat of in de tweede rij. Een rorbu in de tweede rij is prima, maar het is niet waar je voor betaalt.
Boek vroeg. De goede adressen in Reine en Henningsvær zijn in het hoogseizoen maanden van tevoren weg, en wat overblijft ligt vaak precies niet waar je het wilt hebben.
In welke weken je gaat
Het wandelseizoen op de eilanden loopt van half juni tot half september. Daarbinnen liggen twee heel verschillende reizen.
De midnattssol staat op Lofoten ongeveer van 28 mei tot 14 juli boven de horizon. Dat verschuift je dagindeling: om tien uur 's avonds is het op de toppen rustig, de rotsen zijn dan nog warm, en zonder verduisterende gordijnen slaap je slecht. Vraag daarnaar voordat je een accommodatie bevestigt. Let er ook op dat in de noordelijke geulen en boven de 600 meter tot in juni oude sneeuw ligt, precies waar de slotklim van meerdere toppen loopt.
Eind augustus en september zijn de ondergewaardeerde weken. De paden zijn droger dan in de voorzomer, de muggen zijn weg, het licht wordt lang en laag, en vanaf begin september kan het noorderlicht al beginnen. Daar staat meer regen en een korter daglicht tegenover. Welke maand waar in Noorwegen het beste uitpakt, staat in het wandelseizoen maand per maand.
Voor Nederlandse schoolvakanties valt het zo uit. De meivakantie is te vroeg: op zeeniveau is het voorjaar, op de toppen ligt sneeuw. De zomervakantie valt in het drukste en duurste venster van het jaar. De herfstvakantie is geen wandelvakantie meer, maar wel een serieus noorderlichtvenster, mits je de reis daarop inricht en niet op toppen. Wat een winterreis naar het noorden wel en niet oplevert, staat in onze noorderlichtgids.
De winter is een eigen reisvorm, geen variant van de zomer. De donkere periode duurt op Lofoten ongeveer van 7 december tot 4 januari, en ook daarbuiten zijn de toppen bevroren en lawinegevoelig.
Vervoer ter plaatse
Zonder eigen vervoer ben je aangewezen op de bus over de E10, en die dienstregeling is gemaakt voor scholieren en forensen, niet voor wandelaars die om zes uur 's ochtends bij een vertrekpunt willen staan. Dat is geen bezwaar, maar wel een ontwerpbeslissing: reis je zonder auto, bouw dan de hele week rond één basis met bereikbare vertrekpunten, in plaats van de keten af te willen rijden.
Met een huurauto geldt het omgekeerde. Dan kun je de zones combineren, maar je verliest de tijd op de weg, en de E10 heeft in het hoogseizoen files bij de bekende parkeerplaatsen. Boek de auto ruim vooruit; het aanbod op Leknes en Svolvær is klein en in juli eerder op dan je denkt.
De derde manier is de fiets, en die past beter bij deze eilanden dan veel mensen vermoeden, omdat de afstanden tussen de dorpen precies op die schaal liggen. Onze fietstocht over Lofoten rijdt zelfstandig van Svolvær naar Reine in acht dagen, met drie fietsdagen van 41, 49 en 53 km, samen met de optionele ritten op de vrije dagen 160 km of meer, en met bagagevervoer. Wat je moet weten: de route volgt de E10, dus enkele tunnels en zomerverkeer horen erbij. De grotere variant is de tocht van Tromsø naar Lofoten via Senja en Andøya, acht dagen en ongeveer 333 km over zes fietsdagen van 41 tot 63 km, voor wie meerdaags fietsen gewend is.
Waar het geld heen gaat
We noemen geen bedragen, omdat ze verouderen, maar de verhouding is stabiel en die helpt je meer. De drie grote posten zijn de binnenlandse vlucht of veerboot, het verblijf in het hoogseizoen en eten buiten de deur. De eerste twee stuur je met timing: een week verschuiven van eind juli naar begin september scheelt merkbaar op allebei.
De derde post stuur je met gedrag. Warme maaltijden zijn buiten Svolvær, Henningsvær en Leknes dun gezaaid, winkels sluiten vroeger dan Nederlanders verwachten, en de Noorse oplossing heet nistepakke: brood mee, onderweg eten. Dat is hier geen bezuiniging maar de normale gang van zaken, ook onder Noren die het breed hebben.
Wat je niet bespaart, is de speling in je programma. Een dag extra kost een nacht; een gemiste top kost de reis.
Als Lofoten te vol voelt
Die vraag krijgen we vaker sinds de beelden uit Reine overal rondgaan. Twee alternatieven liggen er direct naast, met dezelfde bergen-aan-zee-geografie.
Vesterålen sluit aan de noordkant aan en ligt op dezelfde breuklijn. Het beeldmerk is het verlaten en later opnieuw bewoonde vissersdorp Nyksund, waarvandaan de Dronningruta over een 15 km lange kustrug naar Stø loopt, een van de mooiste dagwandelingen van het land. Voor Andøya ligt een populatie potvissen in diep water. Onze fietstocht door Vesterålen is een lus vanaf Sortland, acht dagen en ongeveer 245 km over vijf fietsdagen van 30 tot 64 km.
Senja is met 1.586 km² het op een na grootste eiland van Noorwegen en ligt tussen Tromsø en Lofoten. De buitenkust volgt een Nasjonal Turistveg met de uitzichtpunten Tungeneset en Bergsbotn, en Segla en Hesten zijn de toppen waarvoor wandelaars komen. De bezoekersdruk ligt merkbaar lager dan op Lofoten. Onze fietstocht over Senja verbindt Tromsø, Kvaløya en de buitenkust in zes dagen en ongeveer 199 km.
| Lofoten | Vesterålen | Senja | |
|---|---|---|---|
| Landschapsbeeld | granieten pieken dicht op elkaar, dorpen aan het water | dezelfde breuklijn, verder uit elkaar | buitenkust met losse markante toppen |
| Drukte in het hoogseizoen | hoog, op de bekende punten zeer hoog | laag | laag tot gemiddeld |
| Bekende dagwandeling | Reinebringen, Ryten, Munken | Dronningruta vanaf Nyksund | Segla en Hesten |
| Onze reis | fietstocht vanaf Svolvær | lus vanaf Sortland | eilandtocht vanaf Tromsø |
| Past bij | een eerste reis met duidelijke beelden in het hoofd | wie rust boven bekendheid stelt | wie toch al op Tromsø vliegt |
Praktische regels die je vooraf moet kennen
Het allemannsretten geeft je het recht je vrij door de natuur te bewegen en buiten omheind land te overnachten. Op Lofoten is dat recht op sommige plekken ingeperkt, omdat er te veel tenten op dezelfde drie stranden stonden. Lees de borden bij de parkeerplaatsen; het zijn geen suggesties.
De fjellvettreglene, de Noorse bergregels, zijn hier evenmin folklore. Omkeren bij optrekkende mist op een rug boven open zee is een andere beslissing dan in een overzichtelijk dal. Neem stevige schoenen met profiel en enkelsteun, en ook in juli een regenbroek en een muts. Nat graniet is de meest voorkomende oorzaak van de kleine ongelukken waarover de plaatselijke bergredding rapporteert.
Reinebringen, 448 meter, is technisch geen zware klim en loopt tegenwoordig over een door Nepalese steenzetters gebouwde trap. De trap gaat bij nattigheid en restsneeuw regelmatig dicht, en die afsluiting is serieus bedoeld. Wie er alleen wil staan, vertrekt voor zevenen of na het avondeten.
Waar wij van nut zijn
De reis maak je zelf. Ons werk zit ervoor: bepalen of Lofoten of een van de rustigere buureilanden past bij wat je in je hoofd hebt, welke basis de dagen draagt die je werkelijk wilt maken, in welke twee weken van een kort seizoen jouw agenda het beste valt, en welke formulering in een offerte je narekent voordat je ja zegt.
Heb je een globale periode en nog geen route, dan is dit precies het moment om te schrijven. Vertel ons wat je thuis loopt of fietst, hoeveel dagen je vrij krijgt en waar je achteraf aan terug wilt denken. De indeling doen wij. Begin bij reis plannen, of kijk eerst bij de wandelreizen in het programma.
Erik Thorsen
Veelgestelde vragen
Hoeveel dagen heb je nodig voor Lofoten?
Zes nachten is wat ons betreft de ondergrens, acht is comfortabeler. Je hebt een halve dag heen en terug nodig, en minstens twee dagen speling voor weer. Met minder dan zes nachten ga je op een slechte dag lopen omdat je geen keus hebt.
Wanneer kun je het beste naar Lofoten reizen?
Half juni tot half september voor wandelen. De voorzomer geeft licht tot diep in de nacht maar tot in juni sneeuwresten hoog in de noordhellingen. Eind augustus en september zijn droger onder de voet en geven al de eerste noorderlichtnachten, met kortere dagen en meer regen.
Heb je een auto nodig op Lofoten?
Niet per se, maar zonder auto bouw je de week rond één basis. De bus over de E10 rijdt wel, maar op het ritme van het dagelijks leven ter plaatse, niet op dat van een wandelaar die vroeg bij een vertrekpunt wil staan.
Kun je op Lofoten van hut naar hut wandelen?
Nee, niet zoals je dat uit Jotunheimen of de Alpen kent. Er is geen aaneengesloten net van bemande huizen op dagafstand. Lofoten werkt als standplaatsweek met dagwandelingen.
Is Lofoten geschikt voor een eerste reis naar Noorwegen?
Ja, mits je de eilandketen als bestemming behandelt en niet als onderdeel van een rondreis. De combinatie Oslo, fjorden en Lofoten in tien dagen ziet er op de kaart haalbaar uit en bestaat in de praktijk vooral uit vervoer.
